W 2026 roku przypada 100. rocznica przewrotu majowego — jednego z najważniejszych i najbardziej kontrowersyjnych wydarzeń w historii II Rzeczypospolitej. Wydarzenia z maja 1926 roku na trwałe zmieniły polską politykę i wpłynęły na losy państwa aż do wybuchu II wojny światowej. Przewrót majowy był zbrojnym zamachem stanu przeprowadzonym przez Józef Piłsudski i wierne mu oddziały wojskowe przeciwko legalnym władzom Polski. Walki trwały od 12 do 15 maja 1926 roku i rozgrywały się głównie w Warszawie. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku Polska musiała od podstaw budować swoje państwo. W kraju często zmieniały się rządy, partie polityczne prowadziły ostre spory, a sytuacja gospodarcza była trudna. Wielu obywateli uważało, że państwo pogrąża się w chaosie politycznym. Piłsudski krytykował tzw. „sejmokrację”, czyli zbyt dużą rolę parlamentu i nieustanne konflikty polityczne. Twierdził, że Polska potrzebuje „uzdrowienia” życia publicznego. Od łacińskiego słowa sanatio powstała nazwa obozu rządzącego po przewrocie — sanacja.

12 maja 1926 roku wojska wierne Piłsudskiemu wkroczyły do Warszawy. Tego samego dnia na moście Poniatowskiego doszło do spotkania Piłsudskiego z prezydentem Stanisław Wojciechowski. Rozmowy nie przyniosły porozumienia i w stolicy rozpoczęły się walki. Przez trzy dni żołnierze walczyli na ulicach Warszawy. Starcia były bardzo krwawe — zginęło około 400 osób, a niemal 1000 zostało rannych. 15 maja prezydent Wojciechowski oraz premier Wincenty Witos podali się do dymisji, aby uniknąć dalszego rozlewu krwi. Władzę przejął obóz Piłsudskiego.

Choć Piłsudski nie został prezydentem, miał ogromny wpływ na rządy państwa. Nowym prezydentem został Ignacy Mościcki. Po przewrocie stopniowo ograniczano rolę parlamentu i wzmacniano władzę wykonawczą. Polska zaczęła odchodzić od pełnej demokracji parlamentarnej. Rządy sanacji trwały aż do 1939 roku. Po stu latach przewrót majowy nadal budzi wiele emocji i sporów historycznych. Dla jednych był próbą ratowania państwa przed kryzysem politycznym, dla innych — odejściem od zasad demokracji. Rocznica tych wydarzeń przypomina, że historia to nie tylko daty i nazwiska, ale także trudne decyzje, które wpływają na przyszłość całego państwa.